Voltnova – sklep elektroniczny i kursy elektroniki w praktyce

I Prawo Kirchhoffa – kurs elektroniki #3

Wstęp

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak inżynierowie projektują złożone obwody zasilające nasze telefony, komputery i samochody? Sekret tkwi w zrozumieniu zachowania prądu w punktach styku. W poprzedniej lekcji opanowałeś prawo Ohma i dowiedziałeś się, jak rezystory działają w połączeniu szeregowym i równoległym. Teraz czas poznać prawo Kirchhoffa (KCL) – jedną z dwóch fundamentalnych zasad niezbędnych do projektowania, analizowania i rozwiązywania problemów w dowolnym obwodzie elektronicznym.

Dzisiaj przyjrzymy się, co się dzieje, gdy prąd dociera do węzła w obwodzie. Czy znika? Czy się mnoży? Ani jedno, ani drugie! Wynika to z pięknej zasady: cokolwiek wpływa do węzła, musi z niego wypływać. To proste, ale potężne prawo jest kluczem do analizy złożonych obwodów z wieloma odgałęzieniami. Pod koniec tej lekcji będziesz w stanie dokładnie przewidzieć, jak prąd rozchodzi się w dowolnym obwodzie, niezależnie od tego, jak skomplikowany się wydaje.

Cele edukacyjne

Do końca tej lekcji będziesz potrafił:
Prawo prądów Kirchhoffa (KCL) : Podać nazwę prawa i wyjaśnić jego znaczenie w praktyce.
Identyfikować węzły w obwodach : Rozpoznawać punkty połączeń, w których prąd rozdziela się lub łączy.
Zastosować KCL do analizy obwodów : Obliczyć, jak prąd rozprowadza się w gałęziach równoległych.
Połączyć KCL z prawem Ohma : Użyć obu praw jednocześnie, aby rozwiązywać złożone obwody.
Rozkład prądu : przewidzieć, która gałąź będzie płynąć większym prądem i dlaczego.
Sprawdzić obliczenia za pomocą pomiarów : Potwierdzić teoretyczne przewidywania za pomocą multimetru.

Lekcja 3: Prawo prądowe Kirchhoffa


Poznaj Gustava Roberta Kirchhoff’a

Geniusz stojący za prawami
Zanim zagłębimy się w samo prawo, poznajmy genialny umysł, który je odkrył. Gustav Robert Kirchhoff urodził się 12 marca 1824 roku w Królewcu w Prusach (obecnie Kaliningrad, Rosja). Pochodzący z intelektualnej elity miasta, młody Gustav od najmłodszych lat wykazywał wyjątkowy talent, co pozwoliło mu na podjęcie studiów wyższych na Uniwersytecie w Królewcu.

Oto, co czyni historię Kirchhoffa naprawdę niezwykłą: ukończył doktorat w wieku zaledwie 23 lat – imponujący pod każdym względem. Ale prawdziwy moment geniuszu? Sformułował oba swoje słynne prawa obwodów w wieku 21 lat, będąc jeszcze studentem! Wyobraź sobie, że jesteś studentem i odkrywasz zasady, które miały stać się fundamentem całej elektrotechniki. Prawa te były tak głębokie, że ponad 200 lat później każdy inżynier elektryk i hobbysta elektroniki nadal korzysta z nich na co dzień.

Poza prawem obwodowym

Wkład Kirchhoffa w naukę wykraczał daleko poza obwody elektryczne. Dokonał przełomowych odkryć w spektroskopii, współpracował z Robertem Bunsenem (tak, tym wynalazcą palnika Bunsena) i przyczynił się do naszego zrozumienia promieniowania ciała doskonale czarnego. Jednak dla entuzjastów elektroniki, takich jak my, jego dwa prawa obwodowe – prawo prądu i prawo napięcia – są jego najbardziej bezpośrednio stosowalnymi osiągnięciami.

Nota historyczna: Kirchhoff opublikował swoje prawa obwodów w 1845 roku, w tym samym roku, w którym ukończył rozprawę doktorską. Prawa te ujednoliciły i rozwinęły wcześniejsze prace Georga Ohma, tworząc podwaliny współczesnej analizy obwodów.

Zrozumienie prawa prądów Kirchhoffa (KCL)

Czym jest węzeł?

Zanim zrozumiemy prawo Kirchhoffa, musimy wiedzieć, czym jest węzeł. W teorii obwodów węzeł to miejsce, w którym połączone są dwa lub więcej elementów obwodu, takich jak przewody, rezystory czy baterie. Reprezentuje on punkt, w którym prąd może się rozgałęziać lub łączyć, a wszystkie punkty na jednym ciągłym przewodzie (bez oporu) są uważane za części tego samego węzła. Na schematach elektronicznych węzły są zazwyczaj przedstawiane jako punkty, w których przewody i elementy łączą się ze sobą.

Wyobraź sobie węzeł jako węzeł lub punkt przecięcia w obwodzie. Podobnie jak skrzyżowanie dróg, gdzie spotykają się liczne ulice, węzeł to miejsce, gdzie spotykają się liczne ścieżki obwodu. W tym punkcie przecięcia prąd musi podjąć decyzję: którą ścieżką popłynie i ile prądu popłynie każdą z nich?

Oto najważniejsza część, która często myli początkujących: wszystkie punkty połączone wyłącznie przewodami (bez żadnych komponentów między nimi) tworzą pojedynczy węzeł , nawet jeśli na schemacie obwodu wydają się być fizycznie oddzielone.

Spójrz na poniższy schemat obwodu. Zobaczysz kilka kropek – oznaczają one punkty połączeń (złącza), w których stykają się przewody i elementy.

Schemat przedstawiający punkty połączeń (złącza), w których stykają się przewody i elementy.

Jednak ten obwód w rzeczywistości ma tylko dwa węzły . Dlaczego? Ponieważ wiele z tych punktów połączeń jest połączonych ze sobą zwykłymi przewodami, bez żadnych elementów między nimi, co czyni je częścią tego samego węzła.

Węzeł to punkt połączenia, w którym łączą się dwa lub więcej elementów obwodu.

Węzeł 1 (zielony) składa się z: wszystkich punktów połączeń po lewej stronie – w tym zacisków akumulatora i lewej strony wszystkich rezystorów. Wszystkie są połączone zwykłymi przewodami, tworząc jeden węzeł.

Węzeł 2 (niebieski) składa się z: wszystkich punktów połączeń wzdłuż prawej strony – prawej strony wszystkich trzech rezystorów. Wszystkie są połączone prostymi przewodami, tworząc jeden węzeł.

Rezystory tworzą odgałęzienia między tymi dwoma węzłami. Bateria również łączy te dwa węzły, dostarczając napięcie, które napędza prąd płynący przez odgałęzienia.

Podstawowa zasada: Jeśli możesz wyznaczyć ścieżkę między dwoma punktami, używając wyłącznie przewodu (bez rezystorów, baterii ani innych elementów pomiędzy nimi), punkty te są częścią tego samego węzła.

Można to sobie wyobrazić w ten sposób: jeśli prąd może płynąć między dwoma punktami, nie napotykając żadnego elementu, to punkty te są elektrycznie identyczne – mają takie samo napięcie i są częścią tego samego węzła.

Na schematach elektronicznych punkty połączeń są zazwyczaj przedstawiane jako kropki, ale pamiętaj: wiele kropek połączonych zwykłymi przewodami = jeden węzeł!

Definicja I Prawa Kirchhoffa

Teraz jesteśmy gotowi na główne wydarzenie. Prawo Kirchhoffa stanowi:

Prawo prądów Kirchhoffa (KCL): Suma prądów wpływających do węzła jest równa sumie prądów wypływających z tego węzła.

Napiszę to jeszcze raz, bo to jest absolutnie fundamentalne: 
suma prądów wpływających do węzła jest równa sumie prądów wypływających z tego węzła.

Dlaczego to prawo jest ważne?

Możesz pomyśleć: „No dobrze, prąd wpływa i wypływa – i co z tego?”. Oto dlaczego jest to rewolucyjne: ta prosta zasada pozwala nam analizować niezwykle złożone obwody. Bez KCL bylibyśmy zagubieni, próbując zrozumieć, jak prąd rozchodzi się w obwodach z dziesiątkami, a nawet setkami odgałęzień.

KCL opiera się na zasadzie zachowania ładunku – jednym z fundamentalnych praw fizyki. Ładunek elektryczny nie może powstać ani zniknąć w węźle obwodu. Każdy elektron, który dociera do węzła, musi go opuścić. Daje nam to potężne narzędzie matematyczne do analizy obwodów.

Jak prąd zachowuje się w węzłach?

Prąd wejściowy = Prąd wyjściowy

Zwizualizujmy to na praktycznym przykładzie. Wyobraźmy sobie prąd o natężeniu 10 mA płynący do węzła pojedynczym przewodem. Węzeł ten łączy się następnie z czterema różnymi gałęziami. Prąd 10 mA musi rozprowadzić się pomiędzy te cztery ścieżki.

Na przykład prąd mógłby rozdzielić się w następujący sposób:

Prąd przychodzący nazwijmy I 1 = 10mA

  • Gałąź 1: I 2 = 2mA
  • Gałąź 2: I 3 = 6mA
  • Gałąź 3: I 4 = 1mA
  • Gałąź 4: I 5 = 1mA

Teraz zsumujmy to: 2 + 6 + 1 + 1 = 10 mA. Idealnie! Suma prądów wypływających z węzła (10 mA) jest równa prądowi wchodzącemu do węzła (10 mA). To jest prawo Kirchhoffa w działaniu.

Uwaga: Na poniższym diagramie widać okrąg ze strzałką w środku – jest to symbol źródła prądu oznaczający stały przepływ prądu.

Podział prądu w węźle: 10 mA na wejściu = 2 mA + 6 mA + 1 mA + 1 mA na wyjściu.

Prąd podąża ścieżką najmniejszego oporu

Oto kolejna kluczowa koncepcja: prąd naturalnie podąża ścieżką najmniejszego oporu. Kiedy prąd dociera do węzła i ma do wyboru wiele ścieżek, więcej prądu popłynie przez gałąź o niższym oporze. To jak woda znajdująca najłatwiejszą drogę – preferuje ścieżkę, którą może płynąć najłatwiej.

Nie oznacza to, że CAŁY prąd płynie najłatwiejszą ścieżką (chyba że opór na tej ścieżce wynosi zero, co oznaczałoby zwarcie). Prąd rozprowadza się proporcjonalnie – więcej płynie tam, gdzie jest łatwiej, mniej tam, gdzie jest trudniej.

Zasada: W gałęziach równoległych, gałąź o niższej rezystancji będzie przewodzić większy prąd. Dokładny rozkład prądu jest określony przez prawo Ohma zastosowane do każdej gałęzi.

Praktyczna analiza obwodów

Teraz zastosujmy zdobytą wiedzę w rzeczywistych obwodach. Przygotuj kalkulator – krok po kroku przeanalizujemy obwody z zestawu Lekcji 3!

Obwód 1: Dwa równoległe rezystory

Przeanalizujmy pierwszy obwód z Twojego zestawu. Ten obwód składa się z dwóch rezystorów połączonych równolegle: R1 = 1 kΩ i R2 = 10 kΩ, zasilanych baterią 9 V.

Obwód 1: Dwa rezystory połączone równolegle – sprawdźmy, jak prąd rozdziela się w węźle.

Krok 1: Oblicz rezystancję równoważną

Najpierw musimy wyznaczyć całkowity prąd płynący z akumulatora. Aby to zrobić, obliczamy rezystancję zastępczą, jaką akumulator „widzi” na swoich zaciskach. Przypomnij sobie z lekcji 2, dla dwóch równoległych rezystorów:

z = (R 1 × R 2 ) / (R 1 + R 2 )

Podstawmy nasze wartości:

z = (1000Ω × 10000Ω) / (1000Ω + 10000Ω)
z = 10 000 000 / 11 000
z = 909Ω

Akumulator „widzi” zatem rezystancję równoważną 909 Ω.

Krok 2: Oblicz prąd główny

Teraz możemy wykorzystać prawo Ohma, aby znaleźć główny prąd płynący z akumulatora:

I = U / R z

I = 9 V / 909 Ω
I = 0,0099 A
I = 9,9 mA

To jest nasz główny prąd – 9,9 mA płynie z akumulatora i dociera do węzła, gdzie musi zostać rozdzielony pomiędzy dwa rezystory.

Krok 3: Oblicz prąd płynący przez każdą gałąź

Teraz nadchodzi interesująca część. Wiemy, że prąd 9,9 mA dociera do węzła, ale jak jest on dzielony między dwie gałęzie? Aby się tego dowiedzieć, musimy zastosować prawo Ohma do każdej gałęzi z osobna.

Oto kluczowa kwestia: w połączeniu równoległym oba rezystory mają takie samo napięcie – oba są bezpośrednio podłączone do baterii 9 V. Możemy więc obliczyć prąd płynący przez każdy rezystor, używając pełnego napięcia baterii.

Prąd płynący przez R 1 (1 kΩ):
1 = U / R 1
1 = 9 V / 1000 Ω
1 = 0,009A -> I 1 = 9 mA

Prąd przepływający przez R 2 (10 kΩ):
2 = U / R 2
2 = 9 V / 10000 Ω
2 = 0,0009A -> I 2 = 0,9 mA lub 900 µA

Krok 4: Sprawdź aktualne prawo Kirchhoffa

Sprawdźmy teraz, czy prawo KCL jest prawdziwe. Zgodnie z tym prawem, prąd wpływający do węzła powinien być równy sumie prądów wypływających z niego:

I = I 1 + I 2
9,9 mA = 9 mA + 0,9 mA
9,9 mA = 9,9 mA ✓

Idealnie! Matematyka się zgadza. Zauważ, że rezystor 1 kΩ przenosi znacznie większy prąd (9 mA) niż rezystor
10 kΩ (0,9 mA). To dowodzi naszej zasady: prąd płynie ścieżką o najmniejszym oporze. Rezystor 1 kΩ ma 10 razy mniejszy opór, więc przenosi 10 razy większy prąd!

Zrozumienie gałęzi

Zanim przejdziemy do Obwodu 2, wprowadźmy ważny termin: gałąź. W analizie obwodów gałąź to ścieżka między dwoma węzłami. W naszym pierwszym obwodzie mamy dwie gałęzie – jedną przechodzącą przez R1 
i jedną przez R2. Każda gałąź płynie własnym prądem, ale suma prądów wszystkich gałęzi w węźle musi być zgodna z prawem Kirchhoffa.

Obwód 2: Trzy równoległe rezystory

Zajmijmy się teraz drugim obwodem z Twojego zestawu. Ten ma trzy rezystory połączone równolegle: R1=1 kΩ, R2=10 kΩ i R3 = 2 kΩ, wszystkie zasilane baterią 9 V.

Obwód 2: Trzy rezystory połączone równolegle – więcej gałęzi oznacza większy rozkład prądu do obliczenia.

Wykorzystanie KCL do znalezienia głównego prądu

Tutaj prawo Kirchhoffa staje się naprawdę potężne. Z Obwodu 1 wiemy już, że:

  • 1 = 9mA (przez R 1 )
  • 2 = 0,9 mA (przez R 2 )

Teraz musimy obliczyć I3 , czyli prąd płynący przez nowy rezystor 2kΩ:

3 = U / R 3
3 = 9 V / 2000 Ω
3 = 0,0045 A
3 = 4,5 mA

A oto najpiękniejsza część: nie musimy obliczać rezystancji równoważnej, aby znaleźć prąd główny! Możemy bezpośrednio skorzystać z prawa Kirchhoffa:

I = I 1 + I 2 + I 3
I = 9 mA + 0,9 mA + 4,5 mA
I = 14,4 mA

To jest główny prąd płynący z akumulatora. KCL informuje nas, że te 14,4 mA wpływa do węzła, rozdziela się na trzy ścieżki (9 mA, 0,9 mA i 4,5 mA), a po ich zsumowaniu otrzymujemy dokładnie 14,4 mA wypływające z węzła.

Co by było, gdybyśmy mieli więcej prądów wpływających do węzła?

Wyobraźmy sobie bardziej złożony obwód, w którym do węzła wpływają dwa prądy – powiedzmy I i I 4 –
a wypływają trzy prądy (I 1 , I 2 i I 3 ) . Prawo prądów Kirchhoffa można zapisać w następujący sposób:

I + I 4 = I 1 + I 2 + I 3

Zasada pozostaje ta sama: suma prądów wpływających równa się sumie prądów wypływających. Możesz mieć wiele prądów wpływających i wypływających – tylko upewnij się, że sumy się zgadzają!

Lutowanie zestawu Lekcja 3

Skoro już rozumiemy teorię, czas na budowę obwodów! Zestaw do Lekcji 3 zawiera kilka nowych elementów, z którymi jeszcze nie pracowaliśmy.

Zrozumienie złączy pinowych i zworek

W torbie na tę lekcję znajdziesz elementy zwane złączami pinowymi i zworkami . Pozwól, że wyjaśnię, czym one są i dlaczego są niezbędne w tej lekcji.

Złącza pinowe to po prostu rzędy metalowych pinów umieszczonych w plastikowej obudowie. Są one lutowane do płytki PCB, tworząc punkty połączeń, w których można łatwo wkładać i wyjmować zworki.

Zworki (zwane również bocznikami) to małe plastikowe nakładki z metalowymi stykami w środku. Nasuwa się je na pary pinów, tworząc połączenie – działając zasadniczo jak przełącznik zamykający obwód.

Złącza pinowe (po lewej) i zworki (po prawej).

Dlaczego tego potrzebujemy?

Oto wyzwanie: aby zmierzyć prąd multimetrem, musimy podłączyć go szeregowo do obwodu (pamiętasz z lekcji 1?). Ale nasz schemat przedstawia trzy amperomierze mierzące prąd w trzech różnych miejscach jednocześnie.

Jeśli nie masz trzech multimetrów, potrzebujemy sposobu na otwieranie i zamykanie różnych części obwodu w celu przeprowadzenia pomiarów. Właśnie to umożliwiają nam złącza pinowe i zworki:

  • Z zainstalowaną zworką: Ścieżka obwodu jest zamknięta (połączona) – prąd płynie normalnie przez tę gałąź
  • Po usunięciu zworki: obwód jest otwarty (odłączony) – możemy włożyć sondy multimetru, aby zmierzyć prąd

Dzięki strategicznemu rozmieszczaniu i usuwaniu zworek możemy mierzyć prąd w różnych punktach obwodu, używając tylko jednego multimetru!

Krytyczne wskazówki dotyczące lutowania złączy kołkowych

Złącza pinowe wymagają szczególnej uwagi podczas lutowania. Oto dlaczego: metalowe piny są utrzymywane na miejscu przez plastikową obudowę, która może się stopić, jeśli nie zachowasz ostrożności.

WAŻNE OSTRZEŻENIE: NIE przegrzewaj złącz pinowych! Utrzymuj czas kontaktu lutownicy z pinem maksymalnie 3-4 sekundy na pin. Zbyt długie przytrzymanie lutownicy spowoduje stopienie plastikowej obudowy, a piny poluzują się lub wypadną.

Oto prawidłowa technika:

  1. Najpierw zamontuj zworki: Przed lutowaniem załóż zworki na złącza pinowe. Pomoże to utrzymać piny prosto i prawidłowo wyrównane podczas lutowania.
  2. Wstawianie złączy na płytce PCB: Umieść złącza na płycie PCB w otworach.
  3. Użyj odpowiedniej temperatury: Lutownica powinna mieć odpowiednią temperaturę (około 350°C/660°F w przypadku lutu bezołowiowego).
  4. Szybkie lutowanie: Przyłóż lutownicę jednocześnie do pinu i padu, wprowadź lut na 1-2 sekundy, a następnie usuń wszystko. Całkowity czas: maksymalnie 3-4 sekundy.
  5. Jeden trzpień na raz: Zakończ jedno połączenie całkowicie, zanim przejdziesz do następnego. Pozostaw każde połączenie do ostygnięcia na kilka sekund.

Lutowanie rezystorów

Z poprzednich lekcji wiesz już, jak lutować rezystory, ale oto krótkie przypomnienie najlepszych praktyk:

  • Najpierw sprawdź wartości: Przed lutowaniem sprawdź dokładnie wartość każdego rezystora, odczytując kody kolorów lub mierząc multimetrem. Upewnij się, że umieszczasz właściwy rezystor we właściwym miejscu na płytce PCB.
  • Proces wsadowy: Aby zwiększyć wydajność, najpierw włóż wszystkie rezystory, a następnie obróć płytkę i przylutuj je wszystkie. Tak się to robi w produkcji masowej i jest szybsze niż lutowanie pojedynczo.
  • Przycinanie po lutowaniu: Po wykonaniu wszystkich połączeń przytnij nadmiarowe wyprowadzenia za pomocą obcinaczek bocznych.
  • Wyczyść płytkę: Jeśli używasz topnika, usuń pozostałości topnika za pomocą alkoholu izopropylowego.

Poświęć trochę czasu, postępuj zgodnie ze schematem dokładnie, a w mgnieniu oka Twój obwód będzie gotowy do pomiarów!

Pomiar prądu w węzłach

Teraz nadchodzi ekscytująca część – weryfikacja naszych obliczeń rzeczywistymi pomiarami! To tutaj teoria spotyka się z praktyką, a Ty zobaczysz na własne oczy, jak działa prawo Kirchhoffa.

Zasady bezpieczeństwa i konfiguracji

Zanim rozpoczniemy pomiary, przypomnijmy sobie najważniejsze zasady bezpieczeństwa dotyczące pomiaru prądu:

ZASADA NR 1: NIGDY nie mierz prądu z założoną zworką! Zworka tworzy zwarcie wokół miernika, co może uszkodzić multimetr lub spowodować całkowicie błędne odczyty. Zawsze zdejmuj zworkę przed pomiarem.

ZASADA NR 2: Pomiary prądu należy wykonywać szeregowo. Usuń zworkę, aby otworzyć obwód, a następnie przyłóż sondy multimetru do punktów pomiarowych oznaczonych Ⓐ (A w kółku) obok złączy pinowych.

ZASADA NR 3: Ustaw multimetr w tryb pomiaru prądu (zwykle oznaczony jako „A” lub „mA”). Upewnij się, że sondy są podłączone do odpowiednich gniazd do pomiaru prądu.

ZASADA NR 4: Zawsze odłączaj akumulator, gdy nie wykonujesz pomiarów. Pozwala to oszczędzać energię akumulatora i zapobiega przypadkowym zwarciom.

Używanie zworek do pomiarów

Oto strategia pomiaru prądu w obwodzie 1 (dwa równoległe rezystory):

  1. Aby zmierzyć prąd główny (I):
    – Usuń zworkę z pozycji prądu głównego
    – Pozostaw zworki na obu gałęziach rezystora (tak, aby obie gałęzie były aktywne)
    – Dotknij sondami multimetru punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ
    – Zmierzy to całkowity prąd opuszczający baterię
  2. Aby zmierzyć I 1 (prąd przepływający przez R 1):
    – Załóż zworkę na pozycję głównego prądu
    – Usuń zworkę z gałęzi R 1
    – Pozostaw zworkę na gałęzi R 2
    – Dotknij sondami multimetru punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ obok złączy pinowych R 1
    – Pomiar dotyczy tylko prądu przepływającego przez R 1
  3. Aby zmierzyć I2 (prąd płynący przez R2) :
    – Załóż zworkę na odgałęzienie R1
    – Usuń zworkę z odgałęzienia R2
    – Przyłóż sondy multimetru do punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ obok złączy pinowych R2
    – Pomiar będzie dotyczył tylko prądu płynącego przez R2

Proces pomiaru krok po kroku

Pomiar 1: Prąd główny (I)

Najpierw zmierzmy prąd główny. Na podstawie naszych obliczeń spodziewamy się 9,9 mA.

  1. Ustaw multimetr na pomiar prądu stałego (zakres mA)
  2. Usuń zworkę z głównej pozycji prądu
  3. Upewnij się, że zworki są zainstalowane na obu gałęziach rezystorów
  4. Podłącz akumulator
  5. Przyłóż sondy multimetru do punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ obok miejsca, w którym znajdowała się zworka.
  6. Odczytaj pomiar

Oczekiwany wynik: ~9,9 mA

Czy Twój pomiar zgadza się z naszymi obliczeniami? Powinien być bardzo zbliżony! Mogą występować drobne różnice wynikające z tolerancji komponentów (pamiętaj, że rezystory mają tolerancję ±5%), wahań napięcia baterii i dokładności miernika. Pomiar powinien jednak potwierdzić, że z baterii płynie około 9,9 mA.

Teoria potwierdzona praktyką! Jeśli Twój pomiar mieści się w granicach ±10% wartości obliczonej, to świetnie. Ta rozbieżność jest normalna i oczekiwana, z tolerancją składowych 5%.

Pomiar prądu głównego: zworka zdjęta, sondy dotykają punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ.

Pomiar 2: Prąd przepływający przez R 1 (I1)

Teraz zmierzmy prąd płynący przez rezystor 1 kΩ. Obliczyliśmy, że powinien on wynosić 9 mA.

  1. Odłącz akumulator
  2. Wymień zworkę w głównym położeniu prądu
  3. Usuń zworkę z gałęzi R1
  4. Pozostaw zworkę na gałęzi R2 (dzięki temu R2 pozostanie aktywny w obwodzie)
  5. Podłącz ponownie akumulator
  6. Przyłóż sondy multimetru do punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ obok złączy pinowych R1
  7. Odczytaj pomiar

Oczekiwany wynik: ~9mA

Pomiary potwierdzają, że rezystor 1 kΩ, mający mniejszą rezystancję, przenosi większy prąd – tą drogą płynie około 90% całkowitego prądu!

Pomiar I1: główny zwora zamknięta, zwora R1 zdjęta, sondy na punktach testowych.

Pomiar 3: Prąd przepływający przez R2 (I2)

Na koniec zmierzmy prąd płynący przez rezystor 10 kΩ. Obliczyliśmy 0,9 mA.

  1. Odłącz akumulator
  2. Wymień zworkę na gałęzi R1
  3. Usuń zworkę z gałęzi R2
  4. Podłącz ponownie akumulator
  5. Przyłóż sondy multimetru do punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ obok złączy pinowych R2
  6. Odczytaj pomiar

Oczekiwany wynik: ~0,9 mA (lub 900 µA)

Zauważ, o ile mniej prądu przepływa przez tę gałąź – tylko około 10% całości! To doskonale pokazuje, jak prąd preferuje ścieżkę najmniejszego oporu.

Pomiar I2: główny zworka zamknięta, zworka R1 zamknięta, zworka R2 zdjęta, sondy na punktach testowych.

Weryfikacja prawa prądowego Kirchhoffa

Nadchodzi wreszcie satysfakcjonujący moment – ​​zweryfikujmy KCL za pomocą naszych rzeczywistych pomiarów!

Weź trzy zmierzone wartości i dodaj I 1 + I 2 . Czy to równa się I (prądowi głównemu)? W granicach tolerancji pomiaru, zdecydowanie powinno!

Na przykład, jeśli zmierzyłeś:

  • I = 9,8 mA
  • 1 = 8,9 mA
  • 2 = 0,9 mA

Wtedy: I ​​1 + I 2 = 8,9 + 0,9 = 9,8 mA ✓

Potwierdza to prawo Kirchhoffa: suma prądów opuszczających węzeł jest równa prądowi do niego wpływającemu!

Zadanie domowe: Pomiary obwodu 2

Pokazałem ci, jak zmierzyć obwód 1, ale obwód 2 to twoja praca domowa! Ten obwód ma trzy równolegle połączone rezystory (R1 = 1 kΩ, R2 = 10 kΩ, R3 = 2 kΩ).

Twoje zadania:

  1. Oblicz oczekiwane natężenia prądu:
    – Prąd główny I
    – Prąd płynący przez każdy rezystor (I 1 , I 2 , I 3 )
    – Sprawdź, czy I = I 1 + I 2 + I 3
  2. Zmierz rzeczywiste prądy:
    – Użyj tej samej techniki zwierania, którą ćwiczyliśmy
    – Zmierz I, I 1 , I 2 i I 3
    – Zapisz swoje pomiary
  3. Porównaj i sprawdź:
    – Czy Twoje pomiary zgadzają się z obliczeniami?
    – Czy I 1 + I 2 + I 3 równa się I?
    – Która gałąź płynie najprądniej? Dlaczego?

Pytanie kontrolne: Czy potrafisz przewidzieć, która gałąź (R1, R2 czy R3) będzie przewodzić największy prąd bez pomiaru. Dlaczego? Pomyśl o zależności między rezystancją a prądem!

Rozwiązywanie typowych problemów pomiarowych

Jeśli Twoje pomiary wydają się nieprawidłowe, sprawdź poniższe typowe problemy:

  • Zworka nadal zamontowana: Pamiętaj, aby nigdy nie mierzyć z założoną zworką. Zworka tworzy równoległą ścieżkę, która ominie miernik.
  • Nieprawidłowy tryb multimetru: Upewnij się, że ustawiony jest pomiar prądu stałego (A lub mA), a nie napięcia lub rezystancji.
  • Sondy podłączone nieprawidłowo: Pomiar prądu zwykle wymaga użycia specjalnych gniazd sond w multimetrze.
  • Sondy nie dotykają prawidłowo punktów testowych: Upewnij się, że obie sondy dokładnie dotykają punktów testowych oznaczonych symbolem Ⓐ.
  • Niskie napięcie baterii: Najpierw sprawdź napięcie baterii. Jeśli jest znacznie poniżej 9 V, natężenie prądu będzie proporcjonalnie niższe.
  • Zainstalowano niewłaściwy rezystor: Sprawdź dokładnie, czy przylutowałeś rezystory o właściwych wartościach w odpowiednich miejscach.
  • Zimne złącze lutownicze: Słabe połączenie może zwiększyć opór, co ma wpływ na przepływ prądu.

Pamiętaj, aby odłączyć akumulator po zakończeniu pomiaru. Nie ma sensu go niepotrzebnie rozładowywać!

Szerszy obraz: KCL w złożonych obwodach

Zachowanie prądu w obwodzie

Pozwólcie, że podzielę się jeszcze jednym ważnym spostrzeżeniem, które naprawdę wszystko łączy. Wyobraźcie sobie, że moglibyście śledzić pojedynczy elektron w jego podróży przez obwód. Ten elektron opuszcza dodatni biegun baterii, przepływa przez obwód, napotykając różne węzły i odgałęzienia, i ostatecznie wraca do ujemnego bieguna baterii.

Oto piękna zasada: taka sama ilość prądu, jaka wypływa z zacisku dodatniego, musi powrócić do zacisku ujemnego.

Nawet jeśli obwód ma 300 węzłów i 600 odgałęzień, a prąd rozszczepia się i łączy jak pioruny we wszystkich kierunkach, całkowity prąd powracający do ujemnego bieguna akumulatora będzie dokładnie równy prądowi, który opuścił biegun dodatni. Po drodze nie zginie ani nie powstanie ani jeden elektron!

KCL i prawo Ohma działają razem

Jednym z najistotniejszych aspektów analizy obwodów jest to, jak prawo Kirchhoffa i prawo Ohma współdziałają ze sobą. Prawo Ohma opisuje zależność między napięciem, natężeniem prądu i rezystancją w pojedynczym elemencie. Prawo KCL opisuje rozkład prądów w węzłach. Razem dają nam pełny obraz:

  • Prawo Ohma (U = I × R) mówi nam, co dzieje się w każdej gałęzi
  • Prawo prądowe Kirchhoffa (ΣI in = ΣI out ) mówi nam, jak gałęzie łączą się w węzłach
  • Prawo Kirchhoffa dotyczące napięcia (które poznamy w następnej lekcji) mówi nam o napięciu wokół pętli

Opanuj te trzy zasady, a będziesz w stanie analizować praktycznie każdy obwód prądu stałego, bez względu na to, jak bardzo jest skomplikowany!

Streszczenie

Gratulacje! Właśnie opanowałeś jedno z dwóch podstawowych praw analizy obwodów. Przyjrzyjmy się temu, co udało Ci się dzisiaj osiągnąć:

✓ Dowiedziałeś się o Gustavie Robercie Kirchhoffie i o tym, jak odkrył te prawa w wieku 21 lat.

✓ Zrozumiałeś prawo Kirchhoffa: Suma prądów wpływających do węzła jest równa sumie prądów wypływających.

✓ Dowiedziałeś się, czym jest węzeł: Punkt połączenia, w którym łączą się elementy obwodu.

✓ Odkryłeś rozkład prądu: Prąd płynie ścieżką o najmniejszym oporze, przy czym większy prąd płynie przez gałęzie o niższym oporze.

✓ Zastosowałeś prawo KCL do równoległych obwodów rezystorowych: Obliczyłeś, jak prąd dzieli się między gałęzie.

✓ Połączyłeś prawo KCL z prawem Ohma: Wykorzystałeś obie zasady razem do kompletnej analizy obwodu.

✓ Dowiedziałeś się o gałęziach: Ścieżki między węzłami, które przewodzą poszczególne prądy.

✓ Opanowałeś lutowanie złączy kołkowych: Poznałeś krytyczne znaczenie nieprzegrzewania plastikowych obudów.

✓ Użyłeś zworek do pomiarów: Odkryłeś, jak strategicznie otwierać i zamykać ścieżki obwodu w celu pomiaru prądu.

✓ Potwierdziłeś teorię w praktyce: Potwierdzenie obliczeń rzeczywistymi pomiarami multimetru.

✓ Zrozumiałeś zachowania prądu: Jakikolwiek prąd opuszcza źródło zasilania, musi do niego powrócić.

Prawo Kirchhoffa to coś więcej niż tylko wzór – to fundamentalna zasada rządząca każdym kiedykolwiek zbudowanym obwodem elektronicznym. Od prostego układu LED w Twoim zestawie, po złożone procesory w smartfonach, KCL działa zawsze, zapewniając oszczędność prądu na każdym złączu.

Zapamiętaj kluczową myśl: Prąd nie może kumulować się w węźle i nie może zniknąć. Cokolwiek wpływa, musi odpłynąć. Ta prosta zasada, w połączeniu z prawem Ohma, daje Ci niesamowitą moc w analizie i rozumieniu obwodów.

Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące prawa Kirchhoffa, rozkładu prądu lub stosowanych przez nas technik pomiarowych, prosimy o kontakt! Pamiętaj, naszą misją jest nauczenie Cię elektroniki w łatwy, ciekawy i innowacyjny sposób. Nie uczysz się tylko wzorów – zdobywasz praktyczne umiejętności, które przydadzą Ci się w każdym projekcie elektronicznym.

Co dalej?

Dzisiaj poznaliśmy prawo Kirchhoffa dotyczące prądu – ale pamiętajcie, Kirchhoff odkrył DWA prawa! W następnej lekcji przyjrzymy się jego drugiemu genialnemu odkryciu: prawu Kirchhoffa dotyczącemu napięcia (KVL) .

Podczas gdy KCL zajmuje się prądami w węzłach, KVL zajmuje się napięciami w obwodach zamkniętych.
Nauczysz się:

  • Zasady sumowania napięć w obwodach zamkniętych: w jaki sposób napięcia sumują się na całej długości dowolnej ścieżki obwodu
  • Analizy obwodów z wieloma źródłami napięcia: Co się dzieje, gdy masz więcej niż jedną baterię lub zasilacz
  • Zrozumienia spadków napięcia na elementach: Jak napięcie jest „wykorzystywane”, gdy prąd przepływa przez rezystory
  • Zastosowania KVL do rozwiązywania złożonych obwodów: Wykorzystanie obu praw Kirchhoffa do kompleksowej analizy obwodów
  • Praktycznych pomiarów napięcia: weryfikacja KVL za pomocą multimetru

Prawo Kirchhoffa i prawo napięcia razem tworzą kompletny fundament analizy obwodów. Gdy opanujesz oba, będziesz w stanie analizować każdy obwód prądu stałego z pewnością siebie!

Nie mogę się doczekać, aż zobaczę Cię na następnej lekcji!

Kursy Voltnova!

Rozpocznij teraz naukę elektroniki!

Zobacz, jak uczymy elektroniki w praktyce

Kontakt

Masz pytanie albo potrzebujesz pomocy w doborze?

Odezwij się — odpowiemy szybko i konkretnie.

Zapisz się do newslettera Voltnova
Nowe lekcje, poradniki i zestawy
do ćwiczeń prosto na maila